انواع روش‌ تخریب بتن: ابزار آلات + جدیدترین روش تخریب بتن

تخریب بتن چیست؟ تخریب بتن به معنای شکستن، برش‌دادن یا خردکردن بتن سخت شده برای بازسازی، نوسازی یا برداشتن بخشی از سازه است و انتخاب درست روش تخریب بتن تأثیر مستقیمی بر زمان، هزینه و ایمنی پروژه دارد. در عمل، انواع روش‌ تخریب بتن به دو دسته مکانیکی و شیمیایی تقسیم می‌شوند. در گروه مکانیکی، ساده‌ترین ابزار تخریب بتن با پیکور است که برای سطوح کوچک و کارهای موضعی کاربرد دارد و با بتن‌کن و چکش تخریب برای سطوح وسیع‌تر و بتن‌های ضخیم‌تر تکمیل می‌شود. اگر منبع هوای فشرده در اختیار باشد، تخریب بتن با کمپرسور نیز گزینه‌ای رایج است، اما در پروژه‌های بزرگ‌تر معمولاً تخریب بتن با بیل مکانیکی مجهز به چکش هیدرولیکی بازده بالاتری دارد. در مقابل، روش تخریب بتن با واترجت که نوعی تخریب بتن تحت‌ فشار محسوب می‌شود، بتن را بدون ایجاد لرزش شدید جدا می‌کند. اگر دقت در ابعاد و لبه‌ها اهمیت داشته باشد، روش تخریب بتن با دستگاه برش بتن مناسب است و برای خردکردن قطعات حجیم و جداکردن بتن از میلگرد از تخریب با دستگاه خردکن بتن استفاده می‌شود. در شرایطی که کار با ماشین‌آلات سنگین یا ایجاد صدا و لرزش ممکن نیست، روش‌ های شیمیایی تخریب بتن وارد عمل می‌شوند؛ از جمله تخریب بتن با کتراک و تخریب بتن با مواد منبسط‌ شونده که با ایجاد تنش داخلی، بتن را بدون ضربه و سروصدای زیاد ترک می‌دهند. همچنین روش تخریب بتن باحرارت و تخریب بتن با اسید برای کاربردهای خاص و محدود مطرح می‌شوند و در دسته‌بندی کلی‌تر تخریب بتن با مواد شیمیایی، دوباره به تخریب بتن باحرارت و تخریب بتن با اسید می‌رسیم که هر کدام ملاحظات ایمنی و محدودیت‌های خود را دارند. ازسوی‌دیگر، پرسش‌هایی مانند تخریب بتن مسلح چگونه انجام می‌شود؟ و تخریب بتن بدون صدا چگونه انجام می‌شود؟ از رایج‌ترین دغدغه‌های پیمانکاران است، زیرا وجود میلگرد و محدودیت‌های محیطی، انتخاب ابزار را تغییر می‌دهد. انتخاب نهایی به عواملی مانند مقاومت و ضخامت بتن، مسلح یا غیرمسلح بودن آن، محل اجرا، میزان مجاز صدا و لرزش، سرعت موردنیاز و هزینه بستگی دارد. در ادامه این مقاله، ضمن بررسی ابزارها و نحوه کار هر روش، به مقایسه انوع روش‌ تخریب بتن می‌پردازیم تا مشخص شود بهترین روش تخریب بتن در هر شرایط کدام است و کدام گزینه ساده‌ ترین روش تخریب بتن و کدام سریع‌ ترین روش تخریب بتن به شمار می‌آید.

تخریب بتن چیست؟

تخریب بتن به معنای حذف و جداسازی کنترل‌شده‌ی بتن سازه‌ی عمرانی است. این کار معمولاً در پروژه‌های بازسازی یا تعمیر با هدف افزایش مقاوم‌سازی سازه عمرانی، تغییر طراحی، جاگذاری میلگرد، وجود ترک‌های عمیق و جایگزینی بتن معیوب و کرمو انجام می‌شود. باتوجه‌به نوع سازه، اهمیت روش تخریب بتن و بودجه از ابزارهای مختلفی برای تخریب بتن استفاده می‌شود.

انواع روش‌ تخریب بتن: 1. تخریب بتن با پیکور

تخریب بتن با پیکور یا چکش تخریب بتن یکی از روش‌های پرکاربرد حذف بتن است که از طریق ضربه‌های فیزیکی جداسازی انجام می‌شود. مزیت این راه جداسازی بتن سرعت اجرای بالا و هزینه‌ی کم است و معمولاً برای از بین‌بردن سازه‌ های حجیم مانند فونداسیون و دال‌ های ضخیم مورداستفاده قرار می‌گیرد. تخریب پیکور با استفاده از چکش‌ های برقی و بادی انجام می‌شود که در میزان تخریب با یکدیگر تفاوت دارند. نکته مهم در این روش تخریب بتن با استفاده از چکش انجام توسط نیروی متخصص و توجه به فضای پیرامونی سازه است.

مزایای تخریب بتن با پیکور

در مقایسه با سایر روش‌ تخریب بتن، تخریب بتن با پیکور هزینه‌ی پایینی دارد و بدون نیاز به خرید ابزارهای پیچیده قابل‌اجرا است. چکش‌های تخریب وزن کمی دارند و به‌راحتی قابلیت حمل و جابه‌جایی بین طبقات مختلف و فضاهای تنگ را دارد. این ویژگی امکان کنترل محدوده و عمق تخریب را به وجود می‌آورد که باعث دقت بالای تخریب موضعی در اطراف لوله‌ها و دیوارها می‌شود. برخلاف بسیاری از روش‌های حذف بتن، جداسازی بتن با پیکور وابسته به دمای محیط نیست و همراه با روش‌های دیگر قابل‌استفاده است.

می توانید برای کسب اطلاعات  آگاهی از روش های ترمیم سازه مقاله “روش های ترمیم بتن” را مطالعه کنید.

معایب روش تخریب بتن با پیکور

باوجود تنوع کارکرد پیکور برای حذف بتن پایه، این روش برای ستون‌ها یا بخش‌هایی که دارای قسمت‌های فلزی است کاربری ندارد و معمولاً برای ازبین‌بردن بخش‌های پایه‌ای مورداستفاده قرار می‌گیرد. لرزش و ضربه‌های زیاد تخریب در بسیاری از موارد به سازه‌های مجاور آسیب وارد می‌کند و همراه با سروصدا و گردوغبار زیاد است که برای اطرافیان آزاردهنده است. با درنظرگیری حساسیت استفاده از چکش‌برقی، این روش تخریب بتن حتماً باید توسط متخصص و با استفاده از تجهیزات ایمنی مانند گوش‌گیر و عینک محافظ انجام شود.

انواع روش‌ تخریب بتن: 2. بتن‌کن و چکش تخریب

بتن‌ کن ابزار بتن‌ شکن سبکی است که برای ازبین‌بردن سطوح عمودی و سقف‌ های بتنی کاربرد دارد. این ابزار دسته‌ی دومی در پشت خود دارد که به افراد کمک می‌کند بادقت و سرعت بیشتری عملیات حذف را انجام دهند. باتوجه‌به وزن این ابزار قدرت تخریب آن بیشتر می‌شود. این ابزار به‌صورت برقی یا دستی در پروژه‌های کوچک و متوسط مورداستفاده قرار می‌گیرد. برای آشنایی بیشتر می توانید مقاله سقف بتنی چیست را مطالعه کنید.

چکش تخریب عملکرد مشابه بتن‌کن را دارد. بااین‌حال قابلیت ضربه‌زدن و ایجاد سوراخ را نیز دارد. باوجوداینکه چکش ضربات کمتری نسبت به بتن‌کن دارد، قدرت تخریب بیشتر است. افزایش قدرت تخریب سرعت عملیات از جا کندن بتن را افزایش می‌دهد. این دو روش تخریب بتن به دلیل صرفه‌جویی در زمان و انرژی مورداستفاده‌ی بیشتر در پروژه‌های کوچک و متوسط است.

انواع روش‌ تخریب بتن: 3. تخریب بتن با کمپرسور

کمپرسور یکی از انواع روش‌ تخریب بتن است که عملیات حذف با چکش‌های قدرتمند برقی یا پنوماتیکی انجام می‌شود. چکش‌های برقی از طریق فشار فیزیکی و چکش پنوماتیکی با فشار هوا باعث ایجاد ضربه و تخریب می‌شود. فشار کاری اغلب چکش‌های بادی دستی حدود ۶ تا ۷ بار است و ظرفیت کمپرسور باید با مجموع مصرف هوای ابزارهای متصل هم‌خوان باشد، وگرنه فشار افت می‌کند و ضربه‌ها ضعیف می‌شوند. این روش بیشتر برای دال‌ها، کف‌سازی‌ها و فونداسیون‌های کم‌حجم کاربرد دارد.

مزایای تخریب بتن با کمپرسور

یکی از مهم‌ترین مزایای روش تخریب بتن با کمپرسور، امکان استفاده از چکش‌های پنوماتیکی با قدرت ضربه متفاوت است. این ویژگی باعث می‌شود بتوان ابزار مناسب را باتوجه‌به ضخامت بتن، مقاومت آن و حجم عملیات تخریب انتخاب کرد. مزیت دیگر این روش، قابلیت جابه‌جایی ابزار است. چکش‌های بادی دستی در مقایسه با ماشین‌آلات سنگین، برای دسترسی به بخش‌هایی از بتن که فضای مانور محدودی دارند، مناسب‌تر هستند.

معایب تخریب بتن با کمپرسور

یکی از مهم‌ترین معایب استفاده از کمپرسور وجود صدا، لرزش و گردوغبار بسیار زیاد است. همچنین استفاده‌ی طولانی از آن برای اپراتور خستگی زیادی به همراه دارد که در نهایت روی سرعت کار تأثیر می‌گذارد. عملکرد کمپرسور پنوماتیکی به ظرفیت تأمین هوای فشرده و نگهداری تجهیزات وابسته است. اگر تناسب خوبی بین ظرفیت کمپرسور و میزان مصرف چکش وجود نداشته باشد، باعث کاهش سرعت می‌شود.

انواع روش تخریب بتن: 4. تخریب بتن با بیل مکانیکی

در این روش تخریب بتن، چکش هیدرولیکی بیل مکانیکی قطعات بزرگ بتن را خرد و جابه‌جا می‌کند. این روش معمولاً برای حذف ساختمان‌ها، پل‌ها و دیوارها استفاده می‌شود. انتخاب نوع دستگاه و چکش باید باتوجه‌به مقاومت بتن، ضخامت عضو، دسترسی کارگاه و شرایط پایداری سازه انجام شود. استفاده از بیل مکانیکی برای تخریب حجم زیاد در مدت کوتاه کاربرد دارد.

مزایای تخریب بتن با بیل مکانیکی

در چند روش تخریب قبلی عملیات تا حد زیادی وابسته به نیروی انسانی بود، اما هنگام استفاده از بیل مکانیکی نیروی انسانی به طور مستقیم در عملیات حذف بتن فعالیت ندارد و تنها از داخل کابین دستگاه فرایند را هدایت می‌کند. کاهش نیاز به نیروی انسانی در افزایش سرعت عملیات تأثیر دارد. مزیت دیگر سرعت بالا و توانایی برداشت حجم زیاد بتن است. کارکرد این دستگاه به شکلی است که منجر به کاهش جابه‌جایی میان چند ماشین نیز می‌شود.

معایب تخریب بتن با بیل مکانیکی

حمل بیل مکانیکی به فضای ساختمانی، دسترسی مناسب و استقرار روی سطح پایدار ممکن است باعث افزایش هزینه و زمان آماده‌سازی پروژه شود. به همین دلیل اغلب کارفرمایان برای فضاهای کوچک به سراغ بیل مکانیکی نمی‌روند. ضربه‌های چکش هیدرولیکی باعث ایجاد لرزش، آلودگی صوتی و حتی پرتاب قطعات بتن می‌شود. گاهی در هنگام تخریب آسیب به سایر بخش‌های سازه نیز وارد می‌شود.

انواع روش تخریب بتن: 5. تخریب بتن با واترجت

در روش تخریب بتن با واترجت به وسیله‌ی آب پرفشار برای فرسایش و جداکردن بتن انجام می‌شود. این فرایند در عملیات تعمیر و مرمت سازه با هدف حذف بتن آسیب‌دیده یا ضعیف شده انجام شده تا سطح مناسبی برای اجرای بتن جدید به وجود بیاید. از این روش معمولاً در ترمیم سازه‌های بتن مسلح، تعمیر پل‌ها، عرشه‌ها و سطوح بتنی آسیب‌دیده کاربرد بیشتری دارد. برخلاف چکش تخریب که با ضربه مکانیکی بتن را می‌شکند، واترجت با اثر فرسایشی و نفوذ آب در ناپیوستگی‌های بتن، به جداشدن بخش‌های ضعیف کمک می‌کند.

مزایای تخریب بتن با واترجت

در روش تخریب بتن با استفاده از پیکور، چکش تخریب یا بتن‌کن هزینه‌ی کمتری نسبت به واترجت تخریب بتن دارد؛ اما برخی معایب چشمگیر آن‌ها را در اولویت پایین‌تر قرار می‌دهد. برخلاف روش‌های سنتی، استفاده از واترجت باعث کاهش احتمال آسیب به میلگرد، گردوغبار می‌شود. سرعت حذف بتن با واترجت در پروژه‌های عظیم بالاتر است و کنترل تخریب قسمت آسیب‌دیده‌ی بتن دقیق‌تر است. در نهایت کیفیت سطح برای اتصال بتن سالم و ترمیم نیز بهتر است.

معایب تخریب بتن با واترجت

عملیات حذف بتن با واترجت به کمک آب پرفشار انجام می‌شود. یکی از معایب این روش، نیاز به حجم زیاد آب است که در بسیاری از مناطق کم‌آب مشکل‌ساز می‌شود. علاوه بر این، باوجود کیفیت بالاتر واترجت نسبت به روش‌های سنتی، هزینه‌ی تخریب بالا است و برای سازه‌های بتنی با ضخامت زیاد نیز مناسب نیست.

انواع روش تخریب بتن: 6. تخریب بتن تحت‌ فشار

در روش تخریب بتن تحت‌فشار به‌جای ضربه‌زدن و ترک از بیرون، بتن از داخل باز می‌شود. برای شروع این فرایند چند سوراخ در بدنه‌ی بتن ایجاد شده و سپس گوه یا پیستون شکافنده‌ی هیدرولیکی داخل بتن قرار می‌گیرد. فشار پمپ هیدرولیک ترکی را در امتداد سوراخ‌ها به وجود می‌آورد. مقاومت کششی بتن پایین است و این راه حذف بتن بر اساس همین ویژگی کار می‌کند. برخلاف واترجت که آب پرفشار باعث جداشدن بتن می‌شد، در این روش نیروی مکانیکی هیدرولیک عامل تخریب بتن است.

مزایای تخریب بتن تحت‌فشار

در مقایسه با سایر روش‌ تخریب بتن، در این روش کاهش میزان صدا و لرزش چشمگیر است. باتوجه‌به اینکه ضربه‌ی فیزیکی از بیرون وارد نمی‌شود، احتمال آسیب‌دیدن سازه‌های مجاور و تجهیزات حساس نیز کم می‌شود و به همین دلیل در ساختمان‌های قدیمی و بیمارستان استفاده‌ی زیادی دارد. در این روش حذف بتن ترک‌ها هم‌راستا با سوراخ‌های ایجاد شده است که باعث کم‌شدن گردوغبار و پرت‌شدن قطعات بتن می‌شود.

معایب تخریب بتن تحت‌فشار

برخلاف روش تخریب بتن با استفاده از چکش و پیکور، این روش حذف بتن بسیار زمان‌بر است. ضخامت و مقاومت بتن در تعداد و عمیق سوراخ‌های بتن نقش مهمی دارد که خود باعث افزایش هزینه و زمان در پروژه‌های بزرگ عمرانی می‌شود. خرید تجهیزات و دستگاه‌ها نیز بودجه‌ی بالایی نیاز دارد و حتماً باید توسط نیروی متخصص انجام شود. در هنگام تخریب بتن مسلح نیز همچنان میل‌گردها باقی می‌ماند و نیاز به یک مرحله‌ی تخریب جدا دارد.

انواع روش تخریب بتن: 7. تخریب بتن با دستگاه برش بتن

در هنگاماستفاده از روش تخریب بتن با دستگاه برس بتن از تیغه یا سیم الماسه استفاده می‌شود. در این روش قطعات بتن خرد نمی‌شوند، بلکه با ابعادی مشخص جدا خواهند شد. این راه حذف بتن برای پروژه‌هایی که نیاز به بریدن یک تکه‌ی خاص وجود دارد، کاربردی است. باتوجه‌به نوع سازه از دستگاه‌های مختلفی در این روش استفاده می‌شود. برای مثال، دیواربر برای ایجاد بازشو در دیوار، کف‌بر برای برش دال و اسفالت و سیم‌بر برای بلوک‌های حجیم کاربرد دارد.

انواع روش تخریب بتن: 8. تخریب با دستگاه خردکن بتن

یکی از انواع روش تخریب بتن استفاده از دستگاه کراشر یا فک هیدرولیکی سر بیل مکانیکی نصب شده و بعد از گرفتن بتن، آن را با فشار زیاد خرد می‌کرد. در مقایسه با چکش هیدرولیکی لرزش و صدای کمتری دارد و روش تخریب بتن معمول در مناطق شهری است. مهم‌ترین مزین این روش کندن بتن ابزار جداسازی بتن از میلگرد است که باعث راحت‌تر شدن بازیافت فولاد و استفاده‌ی دوباره از بتن می‌شود. بااین‌حال در اجرای این روش به ماشین‌آلات سنگین نیاز است.

انواع روش تخریب بتن: 9. روش‌ های شیمیایی تخریب بتن

در بسیاری از پروژه‌های عمرانی امکان تخریب با استفاده از ضربه، ارتعاش یا ماشین‌آلات سنگین وجود ندارد. در این شرایط استفاده از مواد شیمیایی به‌عنوان یکی از انواع روش تخریب بتن مطرح می‌شود. در این راه واکنش شیمیایی یا انبساط مواد باعث حذف بتن شده که باوجود وقت‌گیر بودن، فرایندی آرام و با امکان کنترل بیشتر است.

روش‌ تخریب بتن به روش های شیمیایی به چهار گروه اصلی تقسیم می شود  که شامل کتراک، مواد منبسط‌شونده، مواد اسید و اسید و حرارت است. کتراک و مواد منبسط‌شونده برای شکستن حجم‌های بزرگ‌تر کاربرد دارند و بقیه بیشتر برای کارهای محدود و خاص هستند.

انواع روش تخریب بتن: 10. تخریب بتن با کتراک

کتراک تخریب بتن نوعی پودر است که بعد از مخلوط‌شدن با آب شکل دوغاب می‌گیرد و سپس داخل سوراخ‌های از قبل ایجاد شده ریخته می‌شود. بعد از گذشت چند ساعت این خمیر منبسط شده و بتن را بدون استفاده از مواد منفجره می‌شکند. کتراک جزو پرکاربردترین روش‌ تخریب بتن بدون سروصدا است.

کتراک چگونه بتن را تخریب می‌کند؟

کتراک نوعی ماده‌ی منبسط‌شونده‌ی غیر انفجاری و بر پایه‌ی اکسید کلسیم است. در هنگام ترکیب‌شدن به آب به‌تدریج واکنش نشان داده و حجم بیشتری پیدا می‌کند. باتوجه‌به اینکه فضای سوراخ بسته است، به اطراف فشار وارد می‌کند و همین فشار و انبساط به دیواره‌ی بتند باعث تخریب آن می‌شود. فرایند رو ش تخریب بتن با کتراک بین  8 تا 24 ساعت طول می‌شود و تا حد زیادی به دمای محیط وابسته است. در دمای مختلف و فصل‌های متفاوت گریدهای متفاوتی از کتراک تولید می‌شود که در هنگام استفاده باید به آن دقت کرد.

مزایای تخریب بتن با کتراک

مهم‌ترین ویژگی استفاده از کتراک تخریب بتن بدون صدا و لرزش و گردوغبار است. به همین دلیل این روش تخریب بتن معمولاً در محیط‌های مسکونی، در نزدیکی تجهیزات حساس و سازه‌های قدیمی و حساس بیشترین استفاده را دارد. در هنگام استفاده از کتراک نیازی به هیچ نوع دستگاه فنی خاص و ماشین‌آلات سنگین وجود دارد که ایمنی و سادگی استفاده بالا را به همراه دارد. کتراک برای تخریب بتن مسلح، بتن ضخیم و سنگ نیز کاربرد دارد.

معایب تخریب بتن با کتراک

سایر روش تخریب بتن؛ مانند پیکور، کمپرسور و چکش همگی در زمان کوتاهی عملیات تخریب را انجام می‌دهند. بااین‌حال حذف بتن با کتراک تا حدی زمان‌بر است. انجام این کار وابسته به تکمیل واکنش شیمیایی است که باتوجه‌به دما و نوع بتن ممکن است از چند ساعت تا یک روز کامل زمان ببرد. بعد از جداشدن بتن نیز، در بسیاری موارد، باید قطعات با چکش جدا شده و میلگرد برش بخورد. باتوجه‌به شیمیایی بودن کتراک، استفاده بدون تجهیزات ایمنی مانند عینک، دستکش و ماسک خطرات جدی برای سلامتی به همراه دارد.

انواع روش تخریب بتن: 11. تخریب بتن با مواد منبسط‌ شونده

کتراک یکی از انواع مواد منبسط‌شونده است. سایر نمونه‌های این دسته شامل مواد پودری، خمیری و کاتریجی است که هرکدام برای شرایط مختلف طراحی شده است. ویژگی مشترک تمام آن‌ها تخریب با ایجاد فشار داخلی در سوراخ‌ های بتن است. این مواد بر اساس دمای محیط کار و نوع عملیات تخریب انتخاب می‌شوند. برای تخریب بتن‌های ضخیم، مناطق سردسیر یا فصل تابستان باید گرید مناسب را تهیه کنید.

مزایای مواد منبسط‌شونده برای تخریب بتن

اولین ویژگی مهم این دسته مواد تنوع محصولات و کاربرد گسترده است. مواد منبسط‌شونده برای حذف بتن و سنگ‌های سخت کاربرد دارد. با چیدمان سوراخ‌ها امکان مشخص‌کردن جهت ترک وجود دارد و قطعات تخریب‌شده تقریباً هم‌اندازه هستند که حمل و جابه‌جایی راحت را به وجود می‌آورد. این مواد بدون صدا و لرزش هستند و برای فضاهای بسته با دسترسی دشوار کاربرد دارند.

معایب مواد منبسط‌شونده برای تخریب بتن

کیفیت مواد اولیه پودری نقش مهمی در انبساط دارد. باتوجه‌به یکسان نبودن کیفیت محصولات در برندهای مختلف، باید به دقت انتخاب شود تا بتن بدون مشکل بعد از چند ساعت ترک بخورد. حساسیت بالا نسبت به رطوبت و تناسب مخلوط با آب نیز بسیار بالا است. کم‌آبی یا پرآبی، هر دو عملکرد را تضعیف می‌کنند و ریسک پاشش دوغاب را بالا می‌برند. علاوه بر این، این روش هم نیاز به حفاری اولیه دارد و برای کارهای فوری مناسب نیست.

انواع روش تخریب بتن: 12. تخریب بتن با مواد شیمیایی

تخریب بتن با مواد شیمیایی به معنی استفاده از موادی است که ساختار بتن را تضعیف می‌کند. بتن از سیمان، آب و سنگدانه ایجاد می‌شود که خمیر سیمان ضعیف‌ترین بخش در برابر مواد شیمایی است. با آسیب‌دیدن این بخش، چسبندگی مصالح از بین می‌رود و در نهایت بتن سست و خرد می‌شود. معمولاً مواد شیمیایی برای تخریب‌های سطحی استفاده می‌شود و جایگزین ابزارهای مکانیکی نیست. اسید، سولفات و کلرید از جمله ترکیبات شیمیایی برای تخریب بتن است.

مزایا و معایب تخریب شیمیایی بتن

مهم‌ترین مزیت این روش تخریب بتن، حذف بدون ضربه و ارتعاش بتن است و در نقاط با دشواری سخت قابل‌استفاده است. در پروژه‌های ترمیم مانند پاک‌کردن لایه‌ی نازک سطحی یا مرمت نیز جایگزین مناسبی برای ابزارهای سنگین است. در مقابل، نتیجه‌گیری از این روش طولانی و کنترل عمق نفوذ نیز دشوارتر است. امکان آسیب به میلگرد و سازه‌های سالم نیز وجود دارد و خطر آلودگی محیط نیز پررنگ است.

انواع روش تخریب بتن: 13. تخریب بتن با اسید

تخریب بتن با اسید از واکنش اسید با ترکیبات کلسیمی خمیر سیمان ایجاد می‌شود. اسیدهایی مانند هیدروکلریک یا سولفوریک باعث فرسودگی و تضعیف بتن می‌شوند. البته این روش بیشتر برای اصلاح و پاکسازی سطح مورداستفاده قرار می‌گیرد و در پروژه‌های بزرگ کارایی زیادی ندارند. استفاده از اسید برای بتن ضخیم یا سازه‌ای باعث آسیب به میلگرد و افزایش خوردگی فولاد می‌شود. به همین دلیل استفاده‌ی محدودی دارد و هنگام انتخاب باید تجهیزات ایمنی بیشتری استفاده شود.

انواع روش تخریب بتن: 14. تخریب بتن با حرارت

تخریب بتن باحرارت معمولاً با لنس حرارتی است. لنس یک لوله‌ی فولادی است که با اکسیژن خالص می‌سوزد و دمایی بیش از 2000 درجه‌ی سانتیگراد ایجاد می‌کند. این گرما باعث ذوب و قطع‌شدن بتن و میلگردها می‌شود و سوراخ‌هایی در بتن‌هایی بسیار ضخیم ایجاد می‌کند. خطر این روش آتش‌سوزی و سوختگی زیاد می‌شود و بتن اطراف را نیز تضعیف می‌کند.

تخریب بتن مسلح چگونه انجام می‌شود؟

تخریب بتن مسلح از تخریب بتن ساده سخت‌ تر است؛ زیرا همزمان باید دو ماده‌ی کاملا متفاوت یعنی بتن و میلگرد را جدا کرد. بتن در برابر فشار مقاوم است و میلکرد در برابر کشش و ضربه مقاومت دارد. به همین دلیل برای تخریب این دو گونه بتن باید ابزارهای مختلفی استفاده کرد. در این روش تخریب بتن ابتدا باید ضخامت بتن، قطر و فاصله‌ی میلگردها و نقش سازه‌ای مشخص شود. بعد از آن بتن یا یکی از با استفاده از یکی از روش‌های تخریب مکانیکی و شیمیایی اجرا می‌شود. در مرحله‌ی آخر میلگردهای نمایان‌شده با برش یا قیچی هیدرولیکی جدا می‌شوند.

روش‌ های مکانیکی تخریب بتن مسلح

در پروژه‌ های بزرک عمرانی از ابزارهای ضربه‌ای مانند چکش هیدرولیکی و دستگاه خردکن بتن استفاده می‌شود. برای پروژه‌های کوجک‌تر نیز می‌توان از چکش تخریب و هیلتی استفاده کرد. باتوجه به نوع پروژه می‌توان از واترجت و برش نیز استفاده کرد.

تخریب بتن مسلح با واترجت

روش تخریب بتن مسلح با واترجت یکی از بهترین روش‌ها برای ترمیم سازه‌های مهم، مثل عرشه‌ی پل و سازه‌های دریایی است. آب پرفشار بتن ضعیف و آسیب‌دیده را حذف می‌کند، اما به میلگردها آسیبی نمی‌زند و میلگردها تمیز و دست‌نخورده باقی می‌مانند. این روش ریزترک ایجاد نمی‌کند. در مقابل، مصرف آب بالا است و پساب حاوی ذرات سیمان باید جمع‌آوری و تصفیه شود. هزینه‌ی دستگاه و اجرا هم از روش‌های ضربه‌ای بیشتر است.

تخریب بتن مسلح با برش

یک انوع روش تخریب بتن مسلح برش بتن و میلگرد در یک مرحله است . برای این کار از تیغه‌ی الماسه یا سیم الماسه استفاده می‌شود و قطعات با ابعاد دقیق و لبه‌های صاف جدا می‌شوند. این روش به‌خاطر برش دقیق، آسیب کمی به بخش‌های مجاور می‌زند و لرزش کمی هم دارد. البته قطعات برش‌خورده معمولاً وزن زیادی دارند و برای جابه‌جایی‌شان باید جرثقیل یا ابزار مناسب آماده باشد. هزینه‌ی برش هم از روش‌های ضربه‌ای بالاتر است.

تخریب بتن بدون صدا چگونه انجام می‌شود؟

در بسیاری از پروژه‌ها، مثل بیمارستان‌ها، مناطق مسکونی و ساختمان‌های اداری فعال، سروصدا و لرزش اجازه‌ی استفاده از چکش و پیکور را نمی‌دهد. روش تخریب بتن بدون صدا در این شرایط با روش‌هایی انجام می‌شود که به‌جای ضربه، از فشار داخلی یا برش استفاده می‌کنند. سه روش اصلی شامل مواد منبسط‌شونده، شکافنده‌ی هیدرولیکی و برش با تیغه یا سیم الماسه است. اگر حساسیت صوتی بسیار بالا باشد، معمولاً ترکیبی از این روش‌ها انتخاب می‌شود تا هم سرعت کار قابل قبول باشد و هم محدودیت‌های محیطی رعایت شود.

تخریب بی‌صدا با کتراک و مواد منبسط‌شونده

این روش تخریب بتن، بی‌صدا با کتراک و مواد منبسط‌شونده باایجاد سوراخ و ریختن دوغاب انجام می‌شود. بتن طی چند ساعت از داخل ترک می‌خورد و فشار داخلی باعث ترک خوردن و تخریب می‌شود. این فرایند معمولا زمان‌بر است و باید به روش و مصرف گرید مناسب با دمای محیط توجه کرد.

ساده‌ ترین روش تخریب بتن چیست؟

ساده‌ترین روش تخریب بتن استفاده از ابزارهای دستی و برقی سبک مثل پیکور، بتن‌کن و چکش تخریب است. این ابزارها هزینه‌ی پایینی دارد و نیازی به اجرا توسط افراد متخصص نیست. هرکدام از این روش‌ها در تمامی کارگاه‌ها قابل استفاده است. این راه‌ها برای تخریب بتن مسلح کاربرد زیادی دارد. کتراک نیز اجرای راحت‌تری دارد و برای مکان‌های مسکونی انتخاب می‌شود.

سریع‌ ترین روش تخریب بتن چیست؟

سریع‌ترین روش تخریب بتن در پروژه‌های بزرگ، استفاده از بیل مکانیکی مجهز به چکش هیدرولیکی یا دستگاه خردکن است. این ماشین‌ها در مدت کوتاه حجم زیادی از بتن را می‌شکنند و جابه‌جا می‌کنند و نیاز به نیروی انسانی را به حداقل می‌رسانند. در پروژه‌های کوچک‌تر، چکش‌های برقی و بادی با تعداد ضربه‌ی بالا سرعت خوبی دارند. روش‌هایی مثل کتراک، شکافنده‌ی هیدرولیکی و واترجت چون به مراحل آماده‌سازی نیاز دارند، سریع محسوب نمی‌شوند. البته سرعت بالا معمولاً با صدا، لرزش و گردوغبار همراه است.

بهترین روش تخریب بتن کدام است؟

بهترین روش تخریب بتن بسته به شرایط پروژه متفاوت است.  اگر بتن مسلح باشد و ضخامت زیادی داشته باشد، برش یا واترجت معمولاً انتخاب بهتری است. اگر محیط حساس به صدا و لرزش باشد، کتراک و شکافنده‌ی هیدرولیکی کارآمدتر هستند. برای تخریب سریع در پروژه‌های بزرگ، بیل مکانیکی و خردکن بازده بیشتری دارند و در کارهای کوچک و موضعی، ابزار دستی مثل پیکور و چکش تخریب کافی است. بهتر است قبل از شروع پروژه، عواملی مثل مقاومت بتن، محدودیت‌های محیطی، بودجه و زمان را با یک متخصص تخریب بررسی شود.

مقایسه روش‌ های تخریب بتن

برای مقایسه انواع روش‌ تخریب بتن باید چند معیار اصلی را در نظر بگیریم. باتوجه به نوع پروژه، زمان تحویل و محیط کار چند روش اولویت بالاتری دارد. معمولا این فاکتورها شامل موارد زیر است؛

• مقایسه از نظر هزینه: پیکور، بتن‌کن و چکش تخریب ارزان‌ترین گزینه‌های روش تخریب بتن در پروژه‌های عمرانی است. در درجه‌ی بعدی کمپرسور و چکش بادی قرار می‌گیرد زیرا علاوه بر ابزار، کمپرسور نیز باید تهیه شود. بیل مکانیکی و خردکن در پروژه‌های بزرگ گزینه‌ای اقتصادی هستند اما انتخاب اولیه برای پروژه‌های کوچک نیست. واترجت، برس بتن و شکافنده‌ی هیدرولیکی باتوجه به هزینه‌ی اجرایی بالا معمولا در پروژه‌های تخصصی استفاده می‌شود.

• مقایسه از نظر صدا و لرزش: در انواع روش تخریب بتن بیشترین میزان صدا و لرزش برای چکش هیدرولیکی، بیل مکانیکی، کمپرسور و پیکور است. در مقابل خردکن بتن صدا و لرزش کنتری دارد و بیشتر در متاطق شهری استفاده می‌شود. کمترین میزان صدا و لرزش مربوط به واترجت، کتراک،مواد منبسط‌شونده و شکافنده‌ی هیدرولیکی  است.

• مقایسه از نظر دقت و کنترل تخریب: دستگاه برش بتن یک از انواع روش تخریب بتن است که بالاترین دقت را دارد و قطعات را با ابعاد مشخص و لبه‌ی صاف جدا می‌کند. واترجت نیز با برداشتم قطعات ضعیف میزان کنترل بالایی در عمق تخریب دارد. از سوی دیگر، پیکور و بتن‌کن برای کارهای موضعی مناسب است و دقت اجرا به مهارت اپراتور بستگی دارد. بیل مکانیکی نیز برای تخریب حجیم استفاده می‌شود.

• مقایسه از نظر آسیب به بخش‌های مجاور: چکش هیدرولیکییک از انواع روش تخریب بتن ، کمپرسور و پیکور بیشترین آسیب را به سازه‌های اطراف وارد می‌کند؛ زیرا لرزش و پرتاب قطعه بالا است. کتراک و شکافنده‌ی هیدرولیکی به‌دلیل فشار داخلی و کنترل‌شده، آسیب بسیار کمی به بخش‌های مجاور می‌زنند. برش بتن چون قطعه را دقیق جدا می‌کند، برای حفظ بخش‌های سالم مناسب است.

• مقایسه از نظر کاربرد برای بتن مسلح: واترجت بتن را برمی‌دارد و میلگردها را تمیز و سالم نگه می‌دارد، پس برای ترمیم سازه‌ های مهم مناسب است این روش تخریب بتن اقتصادی است اما برش با تیغه یا سیم الماسه نیز بتن و میلگرد را در یک مرحله می‌برد.

چگونه روش مناسب تخریب بتن را انتخاب کنیم؟

انتخاب روش‌ تخریب بتن همیشه ثابت نیست و باتوجه به نوع پروژه، هزینه و باقت سازه‌ای متفاوت است. در هنگام انتخاب روش حذف بتن باید به این موارد توجه کرد.

• مقاومت و ضخامت بتن: بتن‌های ضعیف و کم‌ضخامت با پیکور و چکش تخریب می‌شوند. برای بتن مقاوم و ضخیم به روش تخریب بتن مانند چکش هیدرولیکی، برش با سیم الماسه یا مواد منبسط‌شونده نیاز دارید.

• مسلح یا غیرمسلح بودن بتن: در بتن ساده، تخریب ضربه‌ای کافی است. در بتن مسلح باید روش تخریب بتن انتخاب شود که میلگرد را هم مدیریت کند، مثل واترجت، برش یا خردکن.

• حجم و وسعت تخریب: برای حجم کم، ابزار دستی کافی است. برای ساختمان‌ها و پل‌ها، بیل مکانیکی با چکش یا خردکن زمان و نیروی انسانی را کاهش می‌دهد.

• محل اجرای عملیات تخریب: فضای باز دسترسی راحتی به ماشین‌آلات می‌دهد. در طبقات داخلی، فضاهای تنگ یا زیرزمین‌ها باید سراغ ابزار سبک، برش یا مواد منبسط‌شونده رفت.

• محدودیت صدا و لرزش: در بیمارستان، مناطق مسکونی یا سازه‌های قدیمی، انواع روش‌ تخریب بتن بی‌صدا مثل کتراک و شکافنده‌ی هیدرولیکی انتخاب بهتری هستند.

• سرعت موردنیاز برای تخریب: در پروژه‌هایی با محدودیت زمانی، بیل مکانیکی و چکش‌های برقی یا بادی مناسب‌ترند. روش‌های شیمیایی چند ساعت تا یک شبانه‌روز زمان می‌خواهند.

• هزینه اجرای روش تخریب: علاوه بر قیمت دستگاه، هزینه‌ی حمل و استقرار، دستمزد اپراتور، مصالح مصرفی، دفع نخاله و ترمیم آسیب‌های احتمالی را نیز باید در نظر گرفت و روش‌ها  بر اساس هزینه‌ی هر متر مکعب مقایسه شود.

ابزار و دستگاه‌ های تخریب بتن

برای اجرای هر کدام از انواع روش‌ تخریب بتن باید از ابزارهای متفاونی استفاده شود. تنوع این ابزار وابسته به نوع پروژه است. آشنایی دقیق و جزئی‌تر با ابزار تخریب بتن به انتخاب بهتر کمک می‌کند.

• پیکور: ابزار دستی و سبک برای تخریب موضعی و بتن‌های کم‌ضخامت
• هیلتی: چکش rotary-hammer یا همان چکش برقی دریل‌شو، مناسب سوراخ‌کاری و تخریب سبک در فضاهای محدود
• بتن‌کن: ابزار برقی یا بادی سبک برای تخریب سطوح عمودی، دیوار و سقف
• چکش تخریب: ابزار ضربه‌ای قدرتمندتر از بتن‌کن برای تخریب دال، کف و بتن‌های ضخیم‌تر
• کمپرسور: منبع هوای فشرده برای راه‌اندازی چکش‌های بادی در پروژه‌های متوسط
• بیل مکانیکی: ماشین سنگین مجهز به چکش هیدرولیکی برای تخریب حجم‌های بزرگ مثل ساختمان و پل
• دستگاه واترجت: تولیدکننده‌ی آب پرفشار برای حذف بتن ضعیف و آسیب‌دیده بدون آسیب به میلگرد
• دستگاه برش بتن: مجهز به تیغه یا سیم الماسه برای برش دقیق بتن و میلگرد
• دستگاه خردکن بتن: فک هیدرولیکی روی بیل مکانیکی برای خردکردن بتن و جداسازی میلگرد

نکات ایمنی در اجرای انواع روش‌ تخریب بتن

نکات ایمنی در در انواع روش تخریب بتن از همان مرحله‌ی طراحی شروع می‌شود و فقط به استفاده از کلاه و دستکش محدود نیست. پیش از اجرا، نقش باربری قطعه، موقعیت میلگردها و تأسیسات مدفون (لوله و کابل) باید بررسی شود و در سازه‌های بزرگ، ترتیب تخریب و شمع‌بندی موقت را مهندس سازه تعیین کند. نیروها باید کلاه، عینک یا شیلد، گوش‌گیر، ماسک ضدگردوغبار و کفش ایمنی داشته باشند؛ زیرا گردوغبار بتن حاوی سیلیس است و استنشاق طولانی‌مدت آن به ریه آسیب می‌زند؛ بنابراین پاشش آب، مکنده و تهویه در فضای بسته ضروری است. محوطه باید حصارکشی و علامت‌گذاری شود تا قطعات پرتابی به افراد غیرمرتبط نرسد، و در ابزارهای ضربه‌ای، محدودیت زمان کار پیوسته برای کاهش ارتعاش دست و بازو رعایت شود. در واترجت و برش، کلید محافظ جان و کابل سالم در محیط خیس الزامی است. در روش‌ تخریب بتن به صورت شیمیایی و حرارتی هم نسبت آب کتراک را دقیق رعایت کنید، هنگام پرکردن سوراخ‌ها روی آن‌ها خم نشوید، اسید را فقط با ماسک مخصوص و تهویه به کار ببرید و لنس حرارتی را فقط با اپراتور حرفه‌ای و تجهیزات اطفای حریق اجرا کنید. در پایان، نخاله و پساب حاوی ذرات سیمان باید جمع‌آوری و در محل مجاز تخلیه شود.

هزینه انواع روش تخریب بتن به چه عواملی بستگی دارد؟

هزینه انواع روش تخریب بتن عدد ثابتی ندارد و از پروژه‌ای به پروژه‌ی دیگر تفاوت زیادی پیدا می‌کند، چون قیمت نهایی مجموعه‌ای از متغیرهای فنی و اجرایی است. مهم‌ترین عامل، روش تخریب بتن است. ابزار دستی تخریب بتن مثل پیکور و بتن‌کن ارزان‌ترین گزینه‌اند، در حالی که واترجت، برش الماسه و شکافنده‌ی هیدرولیکی به دستگاه‌ها و اپراتور متخصص نیاز دارند و در روش‌های شیمیایی، قیمت مواد مصرفی تخریب بتن (مثل کتراک) سهم اصلی را دارد. بعد از آن، حجم و ضخامت بتن و مقاومت فشاری آن تعیین‌کننده است، چون بتن مقاوم‌تر زمان و ابزار قوی‌تری می‌خواهد، و در بتن مسلح، تراکم و قطر میلگردها هزینه‌ی برش و جداسازی فولاد را اضافه می‌کند. دسترسی و شرایط محل هم اهمیت زیادی دارد، زیرا تخریب در طبقات بالا، زیرزمین یا فضاهای تنگ به حمل دستی نخاله و ماشین‌آلات کوچک‌تر نیاز دارد و گران‌تر تمام می‌شود. محدودیت‌های صدا، لرزش و ساعات مجاز کار نیز گاهی پیمانکار را به روش‌های بی‌صدا و پرهزینه‌تر می‌کشاند، و حمل و دفع نخاله، تدابیر ایمنی (حصارکشی، داربست، پوشش محافظ) و مجوزهای لازم هم بخش قابل‌توجهی از هزینه‌ی کل را تشکیل می‌دهند. در نهایت اگر روش انتخابی به بخش‌های مجاور آسیب بزند، هزینه‌ی ترمیم هم به پروژه اضافه می‌شود؛ بنابراین برای تخریب بتن انتخاب یک شرکت ساختمانی که در این حوزه مجرب باشد و تجهیزات و تکنولوژی روز را برای انواع تخریب بتن داشته باشد بسایر مهم است

منبع مطلب